شنيده‌هاى گذشته را به ياد مىآورد ، و مقدمهى شوق و نفرت از همين خطورات قلبى است ، بلكه مىتوان گفت : سرچشمه همه كارها و اعمال انسان ، همان چيزى است كه ابتدادر دل او مىگذرد . براى نفى خواطر ، طرق مختلفى از بزرگان رسيده كه مرحوم آقاىقاضى ، براى نفىخواطر در وهله اول توجه به نفس رادستور مىداده‌اند ، بدين طريق كه : « سالك براى نفىخواطر بايد زمانى را در هر شبانه روز معين نموده و در آن وقت توجه به نفس خود بنمايد . در اثر اين توجه ، رفته رفته تقويت پيدا نموده و خواطر از اونفى خواهد شد و رفته رفته معرفت‌نفس براى او حاصل شده و به وطن مقصود خواهد رسيد ، ان‌شاءاللّه . اكثر افرادى كه موفق به نفىخواطر شده و سلطان معرفت براى آنان طلوع نموده است در يكى از اين دو حال بوده است : اول درحين تلاوت قرآن مجيد و التفات به آن ، و در آن وقت بر آن منكشف مىشده است كه قارى قرآن خداست جل‌ّوجلاله . دوم از راه توسل به حضرت ابا عبداللّه الحسين عليه السلام ، زيرا آن حضرت براى رفع حجاب و موانع طريق نسبت به سالكين راه‌خدا عنايتى عظيم مى نمايد . همانطور كه در مورد چهارم كه « ذكر مدام و ياد هميشگى » بود ، اشاره شد كه خواندن روايت عنوان بصرى از جمله راه كارهاى آقاى قاضى براى گذشتن از نفس اماره و ترك رفتارهاى مذموم بود . مراقبه و محاسبه نفس نيز در مطالب ايشان كاملًا موج مىزند . در توصيه‌اى به يكى از شاگردان مىنويسند : « سپس ملازم باشيد به مراقبه صغرى ، و كبرى « 1 » و محاسبه و معاقبه نفس به آن‌چه كه شايسته و لازماست پس همانا در آن يادآورى براى كسى است كه اراده دارد متذكر شود يا از خدا بترسد . » در ضمن ايشان راه كسب معرفت‌نفس را گذشتن از حجاب غفلت و فراموش نكردن حضرت‌حق جل‌ّجلا مىدانند و اساس شناخت از خويش را اين امر بيان مىكنند و در نامه‌اى مىنويسند : « حضرت آقا ! تمام اين خرابىها كه از جمله است وسواس و عدم طمأنيه ، از غفلت است ؛ و غفلت كمتر مرتبه‌اش ، غفلت از اوامر الهيه است و مراتب ديگر دارد كه به آنها ان‌شاءاللّه نمىرسيد و سبب تمام غفلتها ، غفلت از مرگ و مشغول بودن به دنيا است ، پس اگر مىخواهيد از جميع ترس و هراس و وسواس ايمن باشيد دائماً در فكر مرگ و استعداد لقاءاللّه تعالى باشيد . » و يا در مطلبى ديگر به كنترل قوه خيال اشاره مىفرمايند : « مناسب است كه پس از فراغ از اعمال بدنيه به عوالم قلبيه اختياريه ، مثل ترك اراده به

--> ( 1 ) - منظور از مراقبه صغرى محاسبه نفس است از جهت صدور گناه و خطا ؛ حتى ترك مستحبات و ارتكاب مكروهات و مراقبه كبرى ، دوام ذكر و توجه و عدم غفلت از حضرت حق .